Strict Standards: Declaration of mbfContent::bind() should be compatible with mosDBTable::bind($array, $ignore = '') in /home/src/public_html/web/administrator/components/com_mambelfish/mambelfish.class.php on line 869

Strict Standards: Declaration of mbfLanguage::bind() should be compatible with mosDBTable::bind($array, $ignore = '') in /home/src/public_html/web/administrator/components/com_mambelfish/mambelfish.class.php on line 975

Strict Standards: Declaration of MiniXMLElementDocType::toString() should be compatible with MiniXMLElement::toString($depth = 0) in /home/src/public_html/web/administrator/classes/minixml/classes/element.inc.php on line 1594

Strict Standards: Non-static method MambelFish::discoverLanguage() should not be called statically in /home/src/public_html/web/index.php on line 55

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/src/public_html/web/administrator/components/com_mambelfish/mambelfish.class.php:869) in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 130

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/src/public_html/web/administrator/components/com_mambelfish/mambelfish.class.php:869) in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 131

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/src/public_html/web/administrator/components/com_mambelfish/mambelfish.class.php:869) in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 132

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/src/public_html/web/administrator/components/com_mambelfish/mambelfish.class.php:869) in /home/src/public_html/web/classes/mambo.php on line 143

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/src/public_html/web/administrator/components/com_mambelfish/mambelfish.class.php:869) in /home/src/public_html/web/classes/mambo.php on line 442

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/src/public_html/web/administrator/components/com_mambelfish/mambelfish.class.php:869) in /home/src/public_html/web/index.php on line 181

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/src/public_html/web/administrator/components/com_mambelfish/mambelfish.class.php:869) in /home/src/public_html/web/index.php on line 182

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/src/public_html/web/administrator/components/com_mambelfish/mambelfish.class.php:869) in /home/src/public_html/web/index.php on line 183

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/src/public_html/web/administrator/components/com_mambelfish/mambelfish.class.php:869) in /home/src/public_html/web/index.php on line 184

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/src/public_html/web/administrator/components/com_mambelfish/mambelfish.class.php:869) in /home/src/public_html/web/index.php on line 185
มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตสิรินธรราชวิทยาลัย
Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 71

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 85

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 85

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 85

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 85

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 85

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 85

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 85

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/templates/mbusrc_reloaded/main_index.php on line 85

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/pathway.php on line 63

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/pathway.php on line 215

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/pathway.php on line 279

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142
Home arrow Articles arrow แม่ชี

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translate() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_content/content.php on line 707

Strict Standards: Non-static method MambelFish::translateWithID() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_mambelfish/classes/mambelfish.class.php on line 142

Strict Standards: Non-static method HTML_content::show() should not be called statically in /home/src/public_html/web/components/com_content/content.php on line 762
แม่ชี   Print  E-mail 
Page 1 of 2

แม่ชี


ผศ.มานพ  นักการเรียน
๑๘ มกราคม ๒๕๔๙

ความนำ
 ในปัจจุบันนี้  มีผู้หญิงไทยจำนานมิใช่น้อย  โกนผม โกนคิ้ว  นุ่งขาวห่มขาว  ถือศีล ๘ สละบ้านเรือน  เรียกผู้หญิงเหล่านี้ว่า  “แม่ชี”  ตามพระวินัยบัญญัติ  จัดเป็นอุบาสิกา  ในประเทศไทย มีแม่ชีประมาณ  ๔๕,๐๐๐ คน  อาศัยอยู่ตามวัดต่าง ๆ ทั่วไป  การจะเป็นแม่ชีได้ก็โดยการบวชจากภิกษุ
 แม่ชีเป็นภูมิปัญญาของคนไทยสมัยโบราณที่เปิดโอกาสให้แก่ผู้หญิงได้เข้ามามีส่วนร่วมกิจกรรมทางศาสนามากยิ่งขึ้นกว่าเดิม แต่เป็นที่น่าเสียดายว่า คนไทยยุคปัจจุบันไม่ได้พัฒนาการสานต่อเรื่องสิทธิและโอกาสให้แก่แม่ชีอย่างที่ควรจะเป็น

นิรุกติศาสตร์ของคำว่า “ ชี”
 “ชี”  น่าจะมาจากภาษาบาลีว่า “ธชี”  แปลว่า  ผู้มีธงชัย  กล่าวคือ ผ้านุ่งห่มชุดขาวเป็นเครื่องหมายของความมีชัยชนะเหนือกิเลสจนจิตใจสะอาดบริสุทธิ์  ผู้ที่นุ่งห่มผ้าขาวจึงเรียกว่า ธชี  เรียกให้สั้น ๆ อีกว่า “ชี”
 ในเทศน์มหาชาติ  มีคำเรียกชูชกว่า ธชี  ชีชาติ  เพราะนุ่งห่มผ้าขาว  กล่าวคือ ผ้าขาวเป็นธงชัย แสดงตนว่าเป็นวรรณะพราหมณ์ผู้บริสุทธิ์  บางทีก็เรียก  อัจจุตฤาษีว่า  ธชี  นักพรต  ก็เพราะมีธงชัยคือชุดฤาษีที่ครองเป็นสัญลักษณ์ของการบำเพ็ญตบะ  เครื่องแต่งกายฤาษีจึงเป็นธงชัย  ผู้ครองชุดฤาษี จึงเรียกว่า “ธชี”
 
สถานภาพของแม่ชี
 ในปัจจุบัน  มีการจัดตั้งสถาบันแม่ชีไทยขึ้น  เพื่อความเป็นเอกภาพของแม่ชี  แต่ถึงกระนั้นก็ตาม  แม่ชีที่ไม่เข้าเป็นสมาชิกของสถาบันก็มีจำนวนมากกว่า  จึงอาจแบ่งแม่ชีเป็น ๒ ประเภทใหญ่ ๆ คือ
๑. แม่ชีที่เป็นสมาชิกของสถาบันแม่ชีไทย
๒. แม่ชีที่ไม่เป็นสมาชิกของสถาบันแม่ชีไทย
สถาบันแม่ชีไทย  เป็นสมาคมหนึ่ง มีระเบียบปฏิบัติสำหรับผู้ที่ขึ้นตรงเป็นสมาชิกของสถาบันต้องศึกษาและปฏิบัติธรรม  เวลาว่างให้ฝึกวิชาชีพ
ในการสำรวจ  ปรากฏว่า  แม่ชีที่เป็นสมาชิกของสถาบันมีจำนวน  ๔,๐๐๐ คน  ที่ไม่เป็นสมาชิกของสถาบัน มีจำนวน ๔๑,๐๐๐ คน
ผู้เขียนขอตั้งคำถามว่า  แม่ชีมีสถานภาพเป็นเช่นไร?  คำตอบนั้นมีหลายนัย  แสดงถึงความไม่ชัดเจนของทรัพยากรบุคคลทางพระพุทธศาสนา  กล่าวคือเป็นอุบาสิกา, กึ่งนักบวช หรือ นักบวช


 ๑. แม่ชีเป็นอุบาสิกา
กรมการศาสนา  กระทรวงศึกษาธิการ  กระทรวงการต่างประเทศ  กระทรวงคมนาคม และกระทรวงสาธารณสุขไม่ถือว่าแม่ชีเป็นนักบวช ถือเป็นอุบาสิกา  เมื่อเป็นเช่นนี้  จึงทำให้ไม่ได้รับการสงเคราะห์ในฐานะนักบวช เช่น การขึ้นรถเมล์   ไม่ต้องเสียเงิน ค่ารักษาพยาบาล เป็นต้น
มติของมหาเถรสมาคมครั้งที่ ๒๘/๒๕๒๕  ความว่า แม่ชีเป็นเพียงอุบาสิกาเท่านั้น
 ๒. แม่ชีเป็นกึ่งนักบวช
ในฝ่ายของชาวบ้านทั่วไป        มองแม่ชีในสถานภาพเป็นกึ่งนักบวช คือ        ต้องมีระเบียบวินัย มากกว่าอุบาสิกาธรรมดา
 ๓. แม่ชีเป็นนักบวช
พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน  พ.ศ. ๒๕๒๕       เสนอคำนิยามของ “ชี” ไว้ว่า “ชี. น. นักบวช  เช่นชีปะขาว ; เรียกหญิงที่นุ่งขาว ห่มขาว โกนคิ้ว  โกนผม ถือศีลว่า แม่ชี”       
กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย  ถือว่า  แม่ชีเป็นนักบวชประเภทหนึ่งตามกฎหมาย  ดังนั้น   นักบวชไม่มีสิทธิ์ในการเลือกตั้ง
คณะกรรมการกฤษฎีกาตีความแล้วว่า  แม่ชีเป็นนักบวช  ดังปรากฏในหนังสือสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ด่วนที่สุดที่ นร. ๐๖๐๑/๔๕๐ ลงวันที่ ๗ มีนาคม ๒๕๒๒ ความว่า “ “ชี”หมายถึง หญิงที่นุ่งห่มขาว โกนคิ้ว โกนผม และถือศีล มีความหมายรวมอยู่ในคำว่า “นักบวช”  ตามมาตรา ๙๓ (๓) ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๑๑”  และปรากฏในหนังสือสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ด่วนที่สุดที่ นร. ๐๖๐๑/๒๔๘ ลงวันที่ ๒๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๓ ความว่า “ “ชี” ตามรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน (พ.ศ. ๒๕๔๐) มีความหมายอยู่ในคำว่า “นักบวช” ด้วย”


ฉะนั้น จึงปรากฏว่า ปัจจุบันเกิดความไม่ชัดเจนในเรื่องสถานภาพของแม่ชีว่า  ควรจะเป็นนักบวชหรือไม่  ทำให้การพัฒนาแม่ชีในด้านต่าง ๆ ยากขึ้น
พระศรีปริยัติโมลี (สมชัย  กุสลจิตฺโต) เสนอวิธีการแก้ไขให้แม่ชีเป็นนักบวชผู้หญิงไว้  โดยไปเพิ่มเติมไว้ในเรื่องการปกครองของคณะสงฆ์อื่น  (ร่างพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ มาตรา ๗๓)  เขียนเป็นว่า “การปกครองคณะสงฆ์อื่นและคณะแม่ชีให้เป็นไปตามกฎเกณฑ์ที่กำหนดในประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี   ทำเพียงนี้ก็เท่ากับเรายอมรับแม่ชีว่า  เป็นนักบวชสตรี  ความสับสนคลุมเครือในสถานภาพของแม่ชีจะได้สิ้นสุดทันที”

บุคลากรทางพระพุทธศาสนาที่มีสถานภาพลักษณะเดียวกันกับแม่ชี
 ในประเทศศรีลังกา บุคลากรทางพระพุทธศาสนาที่มีสถานภาพลักษณะเดียวกันกับแม่ชีของประเทศไทยคือ ทศศีลมาตา (Dasa Sil Mata) ทศศีลมาตาคืออุบาสิกาผู้ถือศีล ๑๐ โกนศีรษะ แต่งกายด้วยสีกลักและสีขาว ละทิ้งบ้านเรือนมาอยู่ในอาราม ทศศีลมาตาเริ่มต้นขึ้นหลังค.ศ. ๑๙๐๓ โดยสตรีชาวสิงหลชื่อ แคทเธอรีน เดอ อัลวิส (Catherine de Alwis) หรือสุธรรมจารี (Sudharmacari) เดินทางกลับจาการศึกษาพระพุทธศาสนาจากประเทศพม่า และได้บวชรับศีล ๑๐ มาจากพม่า ได้ริเริ่มการบวชทศศีลมาตาในประเทศศรีลังกาเป็นครั้งแรก และได้จัดตั้งโรงเรียนเพื่อสั่งสอนเด็ก รู้จักกันในนาม “อารามของเลดี้เบล็ค” (Lady Blake’s Aramaya)


 สถานภาพของทศศีลมาตาเป็นฆราวาสหรืออุบาสิกาที่ไม่สูงเท่าภิกษุและภิกษุณี แต่สูงกว่าอุบาสิกาผู้ครองเรือน ในเบื้องต้นเมื่อเริ่มมีทศศีลมาตา สถานภาพของกลุ่มนี้ได้รับการเคารพนับถือจากสังคม เนื่องจากผู้บวชในรุ่นแรก ๆ เป็นผู้มีการศึกษา มีฐานะดี และเป็นผู้มาจากเมืองใหญ่ ๆ เช่น กรุงโคลัมโบ และเมืองแคนดี้ ทศศีลมาตากลุ่มนี้ได้รับการยอมรับและการสนับสนุนเป็นอย่างดีจากสังคม

 
 ในปัจจุบันนี้ สถานภาพของทศศีลมาตาไม่เป็นที่เคารพมากเท่ากับในสมัยเริ่มต้น เนื่องจากในปัจจุบัน ทศศีลมาตาส่วนใหญ่มาจากครอบครัวชนบทและไม่ได้การสนับสนุนในด้านค่าใช้จ่ายการครองชีพเมื่อเทียบกับในกลุ่มแรก แต่อย่างไรก็ตามสถานภาพของทศศีลมาตาได้รับการยอมรับจากรัฐบาล โดยรวมชุมชนทศศีลมาตา ไว้ในสถานที่ทีอยู่ในความอุปถัมภ์ของรัฐบาล และรัฐบาลได้อนุญาตให้ทศศีลมาตา เหล่านี้ลงทะเบียนและมีบัตรแสดงเป็นหลักฐาน นอกจากนี้ รัฐบาลศรีลังกาได้ตั้งสหภาพทศศีลมาตาเพื่อดูแลสวัสดิการและสภาพความเป็นอยู่ของทศศีลมาตาเหล่านี้ โดยที่คณะสงฆ์ไม่ได้คัดค้านแต่อย่างใด สหภาพนี้ตั้งขึ้นเมื่อค.ศ. ๑๙๙๗ ที่เมืองกุรุเนเกล (Kurunegala)


 ดังนั้น สถานภาพโดยรวมของทศศีลมาตาไม่ต่ำต้อยนัก เพราะได้รับการยอมรับจากสังคม รัฐบาลและคณะสงฆ์ ในฐานะผู้ปฏิบัติศาสนกิจในพระพุทธศาสนา


 ส่วนในประเทศพม่า บุคลากรทางพระพุทธศาสนาที่มีสถานภาพลักษณะเดียวกันกับแม่ชีของประเทศไทยคือ ศีลาชิน (Silashin) หรือกีลาซิน (Thilashin) ศีลาชินหรือกีลาซินนี้เป็นชื่อเรียกผู้หญิงถือศีล ๑๐ แปลตามรูปคำคือ ผู้ถือศีล หรือผู้มีความประพฤติทางศีลธรรม หญิงเหล่านี้สละบ้านเรือนออกบวชโกนศีรษะ สวมผ้าถุงและเสื้อสีชมพู ซึ่งต่างจากสีกลักของจีวรพระ ศีลาชินมิใช่ภิกษุณี ตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์ พม่าเป็นประเทศที่นับถือพระพุทธศาสนาเถรวาทที่เคยมีภิกษุณีตั้งแต่ศตวรรษที่ ๑๓ แต่ไม่ปรากฏหลักฐานถึงเหตุผลที่ภิกษุณีสูญสิ้นไปจากพม่า ในปัจจุบันไม่มีภิกษุณี ยังเหลือแต่ศีลาชินเท่านั้น ศีลาชินส่วนใหญ่จะบวชตลอดชีวิต


 เมื่อกล่าวตามสถานภาพทางกฎหมายแล้ว ศีลาชินเป็นเพียงอุบาสิกา จึงยังสามารถเป็นเจ้าของทรัพย์สมบัติได้ แต่ในทางปฏิบัติ ศีลาชินไม่ได้รับอนุญาตให้ลงคะแนนเสียงเลือกตั้ง เพราะคนทั่วไปมองว่าเป็นนักบวช (religious  persons) ดังนั้น สถานภาพโดยทั่วไปจึงคล้ายคลึงกับแม่ชีในประเทศไทยและทศศีลมาตาในศรีลังกา แต่การยอมรับและความเคารพจากสังคมจะมีมากกว่าแม่ชีและทศศีลมาตา กล่าวคือศีลาชินมีโอกาสได้ศึกษาคัมภีร์บาลี มีโอกาสที่จะเป็นอาจารย์สอนสมาธิและสอนธรรมะได้ มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ว่า ในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๙ กษัตริย์มินดอน (Mindon) ได้เชิญศีลาชิน ๒ รูปเข้าไปในพระราชวังเพื่อสอนธรรมะแก่พระมเหสีของพระองค์


 ดังนั้น อาจกล่าวได้ว่า ด้วยวัตรปฏิบัติและความรู้ทางวิปัสสนาได้มีส่วนทำให้ศีลาชินได้รับความเคารพนับถือจากสังคม ศีลาชินสามารถบิณฑบาตได้ มีผู้ทำบุญกับศีลาชิน ถึงแม้ว่าจำนวนสิ่งที่ทำบุญจะไม่เท่ากับสิ่งที่ชาวบ้านถวายพระก็ตาม เช่น ถวายเงินภิกษุ ๑๐ จัต แต่จะถวายเงินศีลาชิน ๑ จัต เท่านั้น

ความเป็นมาของแม่ชี
แม่ชีเริ่มมีมาตั้งแต่สมัยที่พระพุทธองค์ยังมีพระชนม์อยู่ พระพุทธองค์ตรัสเรียกแม่ชีว่า  “อุบาสิกา” ข้อแท้จริงดังกล่าวนี้ศึกษาได้จากปาสาทิกสูตร  แห่งทีฆนิกาย  ปาฏิกวรรค  พระองค์ตรัสแก่สามเณรจุนทะว่า
“ดูก่อนจุนทะ บัดนี้  อุบาสิกาสาวิกาทั้งหลายของเราผู้เป็นคฤหัสถ์นุ่งขาวห่มขาวประพฤติพรหมจรรย์  (พรหมจารินิโย)  ก็มีอยู่  บริโภคกาม  (กามโภคินิโย) ก็มีอยู่”
จึงยืนยันได้ว่า  แม่ชีเกิดขึ้นมาตั้งแต่สมัยที่พระพุทธองค์ยังคงมีพระชนม์อยู่ คือ  แม่ชีที่ประพฤติพรหมจรรย์  หมายถึง  แม่ชีที่ไม่บริโภคกาม  ถือศีล  ๘ ส่วนแม่ชีที่บริโภคกามหมายถึงแม่ชีที่ถือศีล ๕
สันนิษฐานว่า ความเป็นมาของแม่ชีในประเทศไทย  น่าจะมีมาพร้อมกับพระพุทธศาสนาเถรวาทเข้ามาสู่ประเทศไทย  การใช้เครื่องนุ่งห่มสีขาวก็คงตามอย่างพราหมณ์ผู้นิยมนุ่งขาวอยู่เดิมแล้วมานับถือพระพุทธศาสนา   ปฏิญาณตน  แต่มิได้บวชเป็นภิกษุ  ตาปะขาวในเมืองไทยเดิมก็น่าจะเลียนแบบนี้  ต่อมาเมื่อผู้หญิงปฏิญาณตนอย่างเคร่งครัดก็เลยถือตามไปด้วย  การถือบวชของผู้หญิงยังคงไว้แต่ปฏิญาณตนรับอุโบสถศีลแล้วนุ่งขาวห่มขาว แล้วต่อมาก็กลายเป็นประเพณีบวชของผู้หญิงไป
เรื่องประเพณีถือบวชของผู้หญิงเป็นแม่ชีนั้นอาจมีเนื่องด้วยคนในเมืองสุโขทัยมักทรงศีลเมื่อเข้าพรรษาทุกคน  แต่คงจะยังมิได้แพร่หลายนัก  ในศิลาจารึกก็ยังมิได้พบคำว่า “ชี”  ที่กล่าวไว้พบมีแต่เพียงว่า
“คนในเมืองสุโขทัยนี้  มักทาน  มักทรงศีล มักโอยทาน  พ่อขุนรามคำแหงเจ้าเมืองสุโขทัย  ทั้งชาวแม่ชาวเจ้า ท่วยปั่วท่วยนาง  ลูกเจ้าลูกขุนทั้งสิ้นทั้งหลาย ทั้งผู้ชายผู้หญิง  ฝูงท่วยมีศรัทธาในพระพุทธศาสนา ทรงศีลเมื่อพรรษาทุกคน เมื่อออกพรรษา กรานกฐินเดือนหนึ่งจึงแล้ว เมื่อกรานกฐินมีพนมเบี้ยพนมหมากมีพนมดอกไม้ มีหมอนนั่งหมอนนอน บริพารกฐิน โอยทานแล่ปีแลญิบล้าน ไปสวดญัตติกฐินถึงอรัญญิกพู้น… ใครจะมักเล่น เล่น ใครจะมักหัว หัว (หัวเราะ) ใครจะมักเลื่อน เลื่อน เมืองสุโขทัยนี้มี ๔ ปากประตูหลวง  เทียนญอมคนเสียดกันเข้าดูท่านเผาเทียน เล่นไฟ เมืองสุโขทัยนี้มีดังจะแตก”


ตามที่มีผู้เล่าสืบต่อกันมาในสมัยอยุธยา  เมื่อกษัตริย์ผู้ครองเมืองทรงฝักใฝ่ในผู้หญิงอื่น  มีพระเทวีบางองค์  กษัตริย์ไม่ทรงโปรด  มีความน้อยพระทัย  มีความเศร้าโศกระทมทุกข์  หันเข้าหาพระธรรมโปรดการไปวัด  ทรงศีลอุโบสถ สวดมนต์ภาวนา  ถึงกับประทับแรมที่วัด  ครั้นเวียนไปเวียนมาเช่นนี้อยู่บ่อย ๆ พระเทวีเลยทรงฉลองพระองค์ด้วยชุดขาวทั้งชุด  แล้วปลงเกศา ถือศีล ๘ ประทับอยู่วัดตลอดไป  ตัดพระองค์เองออกจากราชสำนักโดยเด็ดขาด  ในเรื่องนี้เป็นเหตุให้ผู้หญิงรุ่นต่อมาได้ถือกันเป็นแบบอย่าง


ในสมัยอยุธยา  ชาวต่างประเทศที่ได้เข้ามาในรัชสมัยของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช  และพระเพทราชา  ได้บันทึกสิ่งต่าง ๆ ที่ได้พบเห็น  และในบันทึกดังกล่าวนี้มีเรื่องที่พบเห็นเกี่ยวกับ  “แม่ชีไทย” รวมอยู่ด้วย  ซึ่งทัศนะของชาวตะวันตกดังกล่าวก็ว่าไปตามความคิดเห็น  และที่พบเห็น  ซึ่งก็เพียงฉาบฉวยในระยะเวลาอันสั้นดังนี้
๑.  มร. เดอะ ลาลูแบร์  อัครราชทูตฝรั่งเศสมาสู่สำนักสมเด็จพระนารายณ์มหาราชได้กล่าวถึงแม่ชีไทยไว้ว่า
“แม้ว่า  ในสยามจะมีนางชี คือ ผู้หญิงที่ปฏิบัติพระวินัยสิกขาบทของพระภิกษุเป็นส่วนใหญ่  พวกนางไม่มีสำนักของตนเองต้องอาศัยอยู่ในวัดของพระภิกษุนั้น  ชาวสยามนั้นเชื่อว่าอายุขัยวัยล่วงชราแล้วของผู้หญิงเหล่านี้  (ด้วยไม่ปรากฏว่ามีนางชีสาว ๆ เลย)  นั่นแลก็เป็นเครื่องประกันอันเพียงพอของการสำรวมอินทรีย์บริสุทธิ์  ความจริงก็มิได้มีนางชีอยู่ทุกวัดไป  แต่ในวัดที่มีนางชีนั้น กุฏิของพวกนางก็ตั้งอยู่ตามความยาวด้านหนึ่งของแนวรั้วไม้ไผ่ที่ข้าพเจ้าได้กล่าวแล้วนั้น  โดยมิได้มีเครื่องกั้นแยกออกจากหมู่กุฏิของพระภิกษุแต่ประการใด”
๒.  หมอเอนเยนเบิร์ต แคมป์เฟอร์  เป็นชาวตะวันตกชาติเยอรมัน มีอาชีพเป็นหมอประจำคณะทูตวิลันดา (เนเธอแลนด์) เดินทางจากปัตตาเวียในเกาะชวาไปญี่ปุ่นได้แวะเมืองไทยเพื่อถวายราชสาส์นด้วย  คงจะเป็นระยะต้นของรัชกาลพระเพทราชา  หมอแคมป์เฟอร์ได้เขียนเล่าถึงแม่ชีไทยไว้ในจดหมายเหตุของเขาว่า
“การห่มผ้าของชีในเมืองไทยนั้น  ใช้ห่มผ้าสีขาว  ไม่ใช่สีเหลืองอย่างพระภิกษุสงฆ์  บรรดาชีหรือนางชีเป็นผู้ที่บำเพ็ญศีล  ภาวนาและปฏิบัติกิจในวัด”
๓. นิโคลาส์  แซแวส  ชาวฝรั่งเศส  กล่าวถึงแม่ชีไว้ในหนังสือชื่อประวัติศาสตร์ธรรมชาติและการเมืองแห่งราชอาณาจักรสยามว่า
“สตรีชาวสยามรักเสรีภาพมากเกินไปกว่าจะยอมมอบตนอยู่ในสำนักเหมือนนางชีของเรา  และจะมีชีวิตอยู่ภายในที่นั้นไปจนตลอดอายุ นางจะไปบำเพ็ญเพียรภาวนาอยู่  ก็ต่อเมื่อล่วงเข้าถึงวัยที่เบื่อหน่ายในโลกีย์วิสัยแล้วเท่านั้น  และน้อยรายนักที่จะอำลาจากสำนักนั้นออกมา ประการหนึ่ง  โดยที่พวกนางต้องติดต่อกับพระสงฆ์องค์เจ้าอยู่เสมอ จึงได้มีกำหนดกฎเกณฑ์อนุญาตให้สตรีบวชชีได้ต่อเมื่ออายุล่วง ๕๐ ปี แล้วเท่านั้น  เพื่อป้องกันครหา  นางต้องโกนหัว  โกนคิ้ว  เหมือนอย่างภิกษุและนุ่งขาวห่มขาว  สีขาวนี้ถือว่าเป็นสีที่สุภาพสำหรับชาวสยาม  ใช้ในโอกาสไว้ทุกข์และคราวมีพิธีการที่สำคัญ  พวกนางมิได้อยู่กันเป็นคณะในอาราม  นางจากครอบครัวมารวมกันอยู่หมู่ละ  ๓ – ๔ คน ในที่ใกล้ ๆ วัด  นางมิได้ปฏิญาณตนและถือกำหนดกฎวินัยเอาตามอย่างภิกษุเท่านั้น   (แต่)ประพฤติปฏิบัติตามวินัยสงฆ์ทุกอย่าง  ฟังสวดมนต์ทุกวันและเจริญภาวนาเป็นเวลานาน ๆ อยู่ในโบสถ์ งานส่วนใหญ่ของนางถือปรนนิบัติพระสงฆ์ มีการจัดเครื่องจังหันถวายและช่วยเหลือในกิจการด้านต่างๆ ด้วยการถวายทานอยู่เนืองนิจ  นางไปเยี่ยมคนยากจน  และคนเจ็บไข้ได้ป่วย  และบำเพ็ญตนให้เป็นประโยชน์แก่ผู้อื่นในด้านทานมัยอย่างเคร่งครัด  ด้วยประการฉะนี้  นางจึงได้รับสิทธิต่าง ๆ ทุกอย่างเท่ากับพระสงฆ์ และได้รับความเคารพนับถือโดยเท่าเทียมกัน  ทุกคนต้องไหว้นางและพวกนางจะไหว้ก็แต่พระภิกษุในวัดวาอารามเท่านั้น  เขาเรียกสตรีเหล่านี้ว่านางชีคือนักบวชหญิง  พวกนางชีมีตำแหน่งแห่งที่นั่งต่างหากภายในโบสถ์และศาสนพิธีต่าง ๆ มีผู้นิมนต์นางชีไปในงานศพพวกขุนนาง  ซึ่งพวกนางก็ไปกันโดยระเบียบเป็นขบวน  แต่ในการไปในงานเช่นนี้  พวกนางจะได้รับของถวายเป็นจตุปัจจัยอย่างอุดมสมบูรณ์ทีเดียว”
พอมองเห็นว่า  นิโคลาส์  แซร์แวส  มีความเข้าใจคลาดเคลื่อนเหมือนกันคือ จะเกณฑ์ให้นางชีเป็นภิกษุณีให้ได้  โดยเข้าใจว่า  นางชีปฏิบัติเหมือนพระสงฆ์ทุกอย่าง  แต่กระนั้นก็ชี้ให้เห็นชัดว่า  ฐานะทางสังคมของแม่ชีสมัยอยุธยานั้นดีมาก  แม่ชีได้รับการยกย่องอย่างสูง  แม่ชีไม่ได้อยู่อย่างไร้ประโยชน์แต่อยู่อย่างเป็นประโยชน์แก่สังคม  บำเพ็ญตนให้เป็นประโยชน์ทั้งแก่วัด  แก่ผู้อื่นและแก่ตน  พร้อม ๆ กันไป


ในสมัยรัตนโกสินทร์  มีในนิราศเมืองเพชรของสุนทรภู่ตอนหนึ่งว่า  “ถึงวัดบางนางชีมีแต่สงฆ์  ไม่เห็นองค์นางชีอยู่ที่ไหน หรือหลวงชีมีบ้างเป็นอย่างไร  คิดจะใคร่แวะหาปรึกษาชี”  และในหนังสือเบญจศีลเบญจธรรมของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ตอนหนึ่งมีว่า  “หญิงผู้อยู่ใต้พระบัญญัติในพระศาสนาอันห้ามสังวาสกับชาย  เช่น ภิกษุณีในกาลก่อนหรือนางชีในกาลนี้  จำพวก  ๑ หญิงจำพวกนี้ได้ชื่อว่าอยู่ในพิทักษ์รักษาของธรรมเนียม”


แม่ชีในสมัยนั้น  เรียกว่า  นางชีนุ่งขาวห่มขาวเหมือนตาปะขาว  ไม่มีการนับถือว่า  เป็นสมณะเต็มตัวนัก  อธิการเจ้าวัดธรรมดาก็บวชนางชีได้เหมือน ๆ กับสามเณร


ในปัจจุบันนี้ แม่ชีในประเทศไทยได้แตกแยกออกเป็นหลายคณะด้วยกัน  ตามที่ประคอง  สิงหนาทนิติรักษ์  ได้เสนอไว้มี ๔  คณะ คือ
๑. พวกที่นุ่งห่มสีกรัก  โกนผมโกนคิ้ว  สมาทานศีล ๑๐ ซึ่งเป็นศีลของสามเณร  พวกนี้เอาแบบอย่างมาจากแม่ชีพม่า  เรียกว่า “ศีลจาริณี”
๒. พวกที่นุ่งห่มสีเหลือง  โกนผม โกนคิ้ว  สมาทานศีล ๘ ก็มีและศีล ๑๐ ก็มี  พวกนี้เรียกตนเองว่า “สังฆิณี”
๓. พวกที่นุ่งขาวห่มขาว  ไม่โกนผมโกนคิ้ว    สมาทานศีล ๘ พวกนี้เรียกว่า ชีพราหมณ์  ตามอย่างพราหมณ์ผู้นิยมนุ่งขาวห่มขาว  นับถือพระพุทธศาสนา  ปฏิญาณตน  แต่มิได้โกนผมโกนคิ้ว  ผู้ที่มาบวชแบบนี้ส่วนมากเป็นผู้ที่บวชชั่วคราว  มิได้ตั้งใจอยู่ตลอดไป
๔. พวกที่นุ่งขาวห่มขาว  โกนผมโกนคิ้ว  สมาทานศีล ๘  เป็นนิจศีล
แม่ชีที่มุ่งอธิบายในที่นี้คือ  แม่ชีคณะที่  ๔ นี้ ประคอง  สิงหนาทนิติรักษ์  เสนอความรู้โดยทั่ว ๆ ไปของสังคมชาวพุทธในสมัยนี้  (คือ ที่เขียนถึง  พ.ศ.  ๒๕๑๖)  ที่มีต่อแม่ชี  ว่า
“แม่ชี คือ ผู้ที่หมดหวังในชีวิตไม่สามารถที่จะแสวงหาความสุขในทางโลกได้บ้าง  ไม่มีอาชีพเพราะขาดการศึกษาบ้าง  หมดหนทางประกอบอาชีพจึงยอมตนเข้าบวชเพื่ออาศัยวัด  เป็นที่พักพิงบ้าง หรือเพื่อขอทานเลี้ยงชีพบ้าง  ประกอบกับผู้มีจิตทุจริตคิดมิชอบ เห็นว่าการปลอมตัวเป็นแม่ชีเที่ยวออกขอทาน  และเรี่ยไรเงินนั้นเป็นวิธีหาเงินได้โดยง่าย  จึงปลอมตัวเป็นแม่ชีเที่ยวออกขอทานและเรี่ยไรเงินในที่สาธารณะทั่ว ๆ ไป”
ปฐมเหตุของการเกิดสถาบันแม่ชีไทยศึกษาได้จากคำบรรยายของนายฟุ้ง  ศรีวิจารย์  ดังนี้


“ในคณะใด ๆ หรือกลุ่มชนใดที่อยู่กันเป็นจำนวนมากเช่นสำนักชีเช่นนี้  ระเบียบวินัยเป็นเรื่องสำคัญที่สุด  ถ้าระเบียบวินัยของเราดีประชาชนก็ยกย่องสรรเสริญ  รัฐบาลก็อาจจะรับรองและสนับสนุนและช่วยเหลือ  ถ้าระเบียบวินัยของเราไม่ดีก็ยากที่ผู้อื่นจะช่วยเหลือได้  ในสมัยที่กระผมทำงานอยู่ที่กรมการศาสนานั้น  เป็นสมัยที่จอมพลผิน ชุณหวันเป็นนายกรัฐมนตรี  ได้เคยดำริจะช่วยแม่ชี  วันหนึ่ง  ก.อ.ช. กรรมการอบรมข้าราชการและประชาชน  ท่านจอมพลผินก็เป็นประธาน เราเคยประชุมในคณะกรรมการหลายครั้งหลายหนเรื่องแม่ชี  และแม่ชีที่ไม่ดีไม่มีระเบียบวินัยคือแม่ชีขอทาน  ทางรัฐบาลก็คิดว่าจะทำอย่างไรดี  จะแก้ไขอย่างไร  มติอันที่หนึ่งคือ  เราจะไม่ให้ทานแก่แม่ชีขอทาน  ไปสะพานหัน  ไปที่ไหน ๆ ก็เจอแม่ชีมาขอทาน  เราจะไม่ให้ก็ตกลงกันเช่นนั้น  แต่บังเอิญวันกลางเดือนสิบสองที่พระปฐมเจดีย์  ผมก็ไปกับจอมพลอีกไปนมัสการพระปฐมเจดีย์  ขาไปไม่มีแม่ชีนั่งหน้าบันไดเลย  แต่ว่าตอนขากลับเต็มไปหมดเลย  นั่งที่บันไดเป็นแถว ๆ ท่านจอมพลผินทำอย่างไรขี้มักติ  แต่ท่านก็ส่งเงินให้ปึกหนึ่งเพื่อให้ผมให้ทานแก่แม่ชี  ผมก็ให้คนละสิบบาท  นี่เพราะใจมันตัดไม่ลง  ก็ต้องทำไปอย่างนี้แหละ  เราก็วางโครงการกันว่า จะใช้ที่ที่วัดคุณหญิงที่รังสิตถ้ามีคนบริจาคให้  จะทำเป็นสำนักชีขึ้นเก็บเอาแม่ชีเหล่านี้ที่อยู่ในเรือในที่ต่าง ๆ อยู่ในเรือก็มิได้นุ่งขาวห่มขาว  แต่พอพ้นจากเรือขึ้นมาจะไปสะพานหัน  สะพานพุทธฯ ที่ใด ๆ ก็นุ่งขาวขึ้นมา  เราก็คิดจะเก็บเอาไว้ในที่นั้นให้หมด แล้วเราจะทำให้มีตารางสอนเป็นนักเรียนกินนอนเลย  คือทำอย่างไร  เช่น ตื่นตีห้า  สวดมนต์  หุงหาอาหารเสร็จแล้วต้องทำอย่างไรบ้าง  เขาจะให้ทำอุตสาหกรรมง่าย ๆ เช่น ทำธูป  เทียน  จัดดอกไม้  ทำดอกไม้  เย็บสบง”


จากข้อความข้างต้น  เป็นหลักฐานที่แสดงให้เห็นว่า ได้มีแม่ชีปลอมทำการที่ทำให้เสื่อมเสียชื่อเสียง  เสียเกียรติ และเสียศักดิ์ศรีของแม่ชีดี ๆ ไปทุกวัน        ทั้งยังพลอยทำให้เสื่อมเสียถึงพุทธศาสนิกชนทั้งหลายอีกด้วย  ทั้งนี้เพราะขาดการติดต่อ  การประชุมหารือ  หรือไม่มีกรรมการกลางที่คิดจะแก้ไข  และในการประชุมซึ่งตามความเหมาะสมแล้วควรจะมี  แต่ที่ไม่มีเพราะไม่มีแม่ชีที่พอจะเป็นตัวแทนได้  อีกทั้งยังไม่มีหนังสือแสดงกิจการอะไรให้โลกรู้จัก  เมื่อเป็นเช่นนี้ก็ไม่มีผู้ใดรู้เรื่องที่ดีงามของแม่ชี
ดังนั้น  เพื่อแก้ไขในความเสื่อมเสียเหล่านี้  พระเทพกวี  (ประยูร  สนฺตงฺกุโร ป.ธ. ๙)  ปัจจุบันได้เลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระญาณวโรดม  เลขาธิการสภาการศึกษามหามกุฏราชวิทยาลัย  (ปัจจุบัน คือมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย) วัดบวรนิเวศวิหาร  ซึ่งได้รับมอบหมายจากสมเด็จพระอริวงศาคตญาณ  (จวน  อุฏฐายีมหาเถร)  สมเด็จพระสังฆราชองค์ที่ ๑๖ ให้ทำหน้าที่เป็นผู้ประสานงาน  โดยมีหนังสือเชิญแม่ชีจากสำนักต่าง ๆ ทั่วประเทศให้เข้ามาประชุม  ณ  สภาการศึกษามหามกุฏราชวิทยาลัย  วัดบวรนิเวศวิหาร ในวันที่ ๒๘ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๑๒  และสำนักแม่ชีทั่วประเทศก็ได้ให้ความร่วมมือด้วยดี  โดยส่งผู้แทนเข้ามาร่วมประชุมสัมมนาประมาณ ๗๐๐ คน  และสถาบันแม่ชีไทยก็ได้เกิดขึ้นในวันนั้นโดยมติของผู้แทนสำนักชีทั่วประเทศ  และโดยได้รับความเห็นชอบจากองค์ประมุขทางศาสนา  พระองค์ทรงรับเป็นองค์อุปถัมภ์


สถาบันแม่ชีไทยนี้ตั้งขึ้นด้วยความมุ่งหมายที่จะได้วางกฎระเบียบสำหรับแม่ชีทุกสำนักทั่วประเทศเป็นการขจัดแม่ชีที่ประพฤติปฏิบัติมิชอบ  และเพื่อเป็นการยกระดับฐานะของแม่ชีให้สูงขึ้นในสังคมด้วย  โดยมีวัตถุประสงฆ์ดังต่อไปนี้
๑. เพื่อรวมกลุ่มแม่ชีทั่วประเทศ
๒. เพื่อเสริมสร้างฐานะของแม่ชีในปัจจุบันนี้ให้มั่นคง
๓. เพื่อช่วยเผยแผ่พระพุทธศาสนา
๔. เพื่อทำประโยชน์ด้านสังคมสงเคราะห์
๕. เพื่อทำการสงเคราะห์แม่ชีชราที่ถูกทอดทิ้ง  และสั่งสอนอบรมเยาวชน
จากการอภิปรายเรื่อง  “หน่วยราชการกับแม่ชีไทย”  ในวันที่  ๒๘  มิถุนายน  ๒๕๑๔ พอรวมได้เนื้อหาที่เหมาะสมที่จะมาปฏิบัติได้  เป็นใจความดังนี้


หน้าที่แม่ชีมี  ๒  ประเภท คือ
๑. หน้าที่โดยตรง  คือ ปฏิบัติในไตรสิกขา คือ ศีล  สมาธิ  ปัญญา  ศึกษาเล่าเรียนปริยัติธรรม  มีนักธรรม  บาลี  อภิธรรม  และอบรมกรรมฐานตามสภาวะของตน แม่ชีที่มีอายุยังน้อยก็เล่าเรียนศึกษา  ที่มีอายุมากแล้วก็ปฏิบัติกรรมฐาน  ทำจิตใจไปตามกำลังซึ่งเป็นหน้าที่โดยตรงของแม่ชีที่จะต้องทำ
๒.  หน้าที่โดยอ้อม  คือ การศึกษาวิชาประกอบต่าง ๆ ดังที่สภาการศึกษามหามกุฏราชวิทยาลัยจัดให้มี เช่น ภาษาอังกฤษ  คณิตศาสตร์  เคหศาสตร์  การพยาบาล  ฯลฯ เพื่อบำเพ็ญประโยชน์แก่ผู้อื่น  และใช้เป็นสะพานสำหรับนำธรรมเข้าสู่จิตใจของประชาชนให้ได้  เป็นการช่วยเผยแผ่ธรรมส่วนหนึ่งเหมือนกัน
ปัจจุบันนี้  มีวิทยาลัยพระพุทธศาสนาสำหรับแม่ชีและผู้หญิง ชื่อว่า  มหาปชาบดีเถรีวิทยาลัย  สังกัดคณะศาสนาและปรัชญา  มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย


อันตรายของแม่ชี
๑. ความประพฤติไม่ดี  ไม่ประพฤติตามศีลธรรม
๒. ไม่ประพฤติตามระเบียบที่สถาบันวางไว้
๓. ความละโมบ
๔. เจ้าโทสะ  ชอบหาเรื่อง  ขาดสันติ
๕. มักง่าย
๖. เห็นแก่ตัวเกินไป  ไม่ช่วยทำประโยชน์แก่ผู้อื่นตามสมควร
๗. ใกล้ชิดกับเพศอื่นมากเกินไป
๘. มีปลิโพธ  มีพันธะกับลูกหลานมาก
๙. มีความรู้น้อยไป  ต้องได้รับทุกข์ ไม่มีคนนับถือ ผลสุดท้ายสึก
อันตรายของสถาบัน
๑ -  ๘.  เหมือนอันตรายของแม่ชี
๙.     แตกสามัคคี  ว่ากันไปว่ากันมา ไม่ยอมกัน ไม่ช่วยกัน
๑๐. ไม่ประพฤติตามระเบียบวินัย  ไม่คิดถึงส่วนรวม  ชอบทำเรื่องเล็กให้เป็นเรื่องใหญ่
๑๑. เสียความประพฤติ
๑๒. ไม่เชื่อฟังกันและกัน
๑๓. อย่าให้ประชาชนเอือมระอา  ไม่เลื่อมใสนับถือ
๑๔. อย่าเชื่อฟังใครง่าย ๆ
เหตุผลทั้งที่กล่าวมานี้เป็นเหตุผลที่น่าคิดมาก เพราะความเสื่อมเสียของแม่ชีและสถาบันก็ขึ้นอยู่กับเหตุการณ์ดังกล่าวนี้  สถาบันจะเจริญรุ่งเรืองต้องอาศัยความสามัคคีพร้อมเพรียงกัน  ช่วยกันทำงานอย่างเต็มความสามารถ  เสียสละกำลังกาย  กำลังความคิด  ช่วยกันแก้ไขในสิ่งที่ไม่ดีงาม  ส่งเสริมสนับสนุนสิ่งที่ดีอยู่แล้วให้ดียิ่งขึ้นต่อไป

สาเหตุของการบวชเป็นแม่ชี
 มักมีการล้อว่า สตรีที่บวชเป็นแม่ชีเพราะอกหัก หลักลอย คอยงาน สังขารเสื่อม และเลื่อมใสพระ แต่จากงานวิจัยและการศึกษาของผู้เขียนเองพบว่า สาเหตุที่ทำให้สตรีออกบวชเป็นแม่ชียังมีมากกว่าข้างต้นนั้น จึงขอเสนอไว้ ๙ ประการ คือ
 ๑. บวชเพื่อมุ่งนิพพาน ถือว่าเป็นการบวชที่เป็นไปตามจุดประสงค์ดั้งเดิมของการบวช ในสังคมปัจจุบัน ยังมีสตรีที่เข้ามาบวชด้วยเหตุนี้อยู่บ้างเหมือนกัน แม้ว่าจะมีจำนวนไม่มากนักก็ตาม
 ๒. บวชเพราะมีความศรัทธาในหลักธรรม เป็นการบวชที่ผู้บวชต้องการมีความรู้และความเข้าใจในหลักธรรมอย่างถูกต้อง และสามารถนำหลักธรรมต่าง ๆ เหล่านั้นไปประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมต่อการดำเนินชีวิตได้ต่อไป
 ๓. บวชเพื่อแก้บน สะเดาะเคราะห์ เป็นการบวชที่ผู้บวชมีความเชื่อถือในอำนาจที่เหนือธรรมชาติว่า สามารถบันดาลให้เกิดสิ่งที่ดีหรือร้ายให้กับตนเองหรือครอบครัวได้ เมื่อตนเองหรือครอบครัวป่วยไข้ไม่สบายหรือมีเรื่องไม่ดีเกิดขึ้นบ่อย ๆ ผู้บวชจะบอกกล่าวแก่สิ่งที่ตนเองมีความเชื่อว่ามีอยู่จริงนั้นว่าขอให้การเจ็บไข้ได้ป่วยหรือเรื่องร้าย ๆ ที่เกิดขึ้นนั้นบรรเทาเบาบางหรือหมดไปแล้วจะบวชให้
 ๔. บวชเพราะไม่มีผู้อุปการะเลี้ยงดูและบวชเพื่อต้องการความช่วยเหลือด้านปัจจัยพื้นฐาน การเป็นแม่ชีแม้จะไม่ได้รับการยกย่องเท่าพระสงฆ์ แต่ก็มีชาวบ้านที่ถวายอาหารและเครื่องอุปโภคบริโภคแก่แม่ชี เมื่อเป็นเช่นนี้ จึงมีบุคคลจำนวนไม่น้อยที่ไม่สามารถจะยังชีพอยู่ได้ในชีวิตชาวบ้าน หันมาบวชเป็นแม่ชี
 ๕. บวชเพื่อต้องการแก้ไขปัญหาชีวิต  สตรีที่บวชเป็นแม่ชีมีเป็นจำนวนมากที่ประสบกับความผิดหวังในชีวิตการครองเรือน เช่น อกหัก เป็นต้น เมื่อไม่มีทางแก้ไขก็หาทางออกโดยการบวชเป็นแม่ชีเพราะมองเห็นว่าการบวชเป็นแม่ชีเป็นทางออกที่ดี ทำให้จิตใจสงบ ไม่ฟุ้งซ่าน ไม่คิดมาก และในช่วงที่บวชเป็นแม่ชีอาจเกิดประโยชน์ในแง่ได้สวดมนต์ ไหว้พระ ทำบุญรักษาศีล เจริญจิตภาวนา และได้มีโอกาสศึกษาหลักธรรมต่าง ๆ ซึ่งแต่ก่อนไม่มีโอกาสเช่นนี้
 ๖. บวชเพื่อต้องการพัฒนาตนเองในด้านความรู้ สืบเนื่องจากฐานะทางบ้านยากจนหรืออยู่ในชนบทห่างไกลจากการให้บริการการศึกษาของรัฐ จึงทำให้สตรีเข้ามาบวชเป็นแม่ชีเพื่อจะได้ศึกษาเล่าเรียนทั้งในทางโลกและทางธรรม เป็นการเลื่อนสถานภาพทางสังคมของตนเองให้สูงขึ้น
 ๗. บวชเพราะต้องการชีวิตที่สงบสุข เป็นการบวชที่ผู้บวชรู้สึกเบื่อหน่ายต่อทางโลกหรืออยู่ในวัยสูงอายุที่พ้นจากภาระการทำงานหรือการเลี้ยงดูครอบครัว จึงต้องการนำตนเองเข้ามาใกล้ชิดกับศาสนาเพื่อสร้างบุญกุศลและเป็นความสุขทางใจในบั้นปลายของชีวิต
 ๘. บวชเพราะความศรัทธาอยากได้กุศล ผู้บวชเป็นแม่ชีอาจมีความคิดว่า การบวชเป็นแม่ชีเป็นโอกาสที่ตนเองจะได้ทำบุญรักษาศีลและปฏิบัติธรรม นอกจากนั้น ครอบครัวก็จะได้บุญกุศลไปด้วย แม้ว่าจะไม่ได้บุญกุศลมากเท่ากับการบวชเป็นพระก็ตาม
 ๙. บวชเพราะต้องการช่วยเหลือพระศาสนาและสังคม ผู้บวชมีความตั้งใจว่า การบวชอาจมีส่วนที่จะช่วยเหลือทำประโยชน์คือการเผยแผ่ธรรมแก่ประชาชน ทำให้คนในสังคมมีศีลมีธรรม สังคมก็ปราศจากการเบียดเบียนซึ่งกันและกัน




สงวนลิขสิทธิ์โดยมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
วิทยาเขตสิรินธรราชวิทยาลัย ในพระราชูปถัมภ์
๒๖ หมู่ ๗ ตำบลอ้อมใหญ่ อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม
โทรศัพท์: ๐-๒๔๒๙-๑๖๖๓, ๐-๒๔๒๙-๑๗๑๙ โทรสาร : ๐-๒๔๒๙-๑๒๔๑, ๐-๒๔๒๙-๑๗๑๙